Begeleiding op een leerplein

Van surveilleren naar begeleiden.

Hoe kunnen we zo’n grote groep leerlingen als leerkrachtenkoppel begeleiden? Hoe begeleid ik een leerling met wiskunde terwijl ik zelf een taal geef?Hoe ga ik om met leerlingen? Mijn collega en ik staan samen op het leerplein. We hebben heel verschillende ideeën over begeleiding. Dat maakt het voor de leerlingen niet makkelijk. Ik ben vooral politieagent. Kan dat ook anders?

Van surveilleren naar begeleiden!
Hierboven paar voorbeelden van vragen die leerkrachten werkend met grote groepen leerlingen, die meer of minder zelfstandig werken op een leerplein in grote groepen, ons voorleggen. Nog een ervaring! Wim Bos: ‘Ik was laatst op een school waar leerkrachten spraken over surveilleren.’ Als je op die manier naar je rol kijkt, lukt het niet om in de rol van begeleider te komen. Je ziet dat ook terug in de wijze van communiceren met leerlingen, die is dan veelal negatief-corrigerend. Terwijl het doel van de school en van de leerkrachten is dat de begeleiding prettig en leerzaam is.

Regels, niet voor de leerlingen maar voor de leerkrachten
Als het niet prettig verloopt, vragen leerlingen en leerkrachten zich af of het werken op een leerplein wel wat oplevert. Bij zo’n teneur praat je elkaar snel de put in. Een team dacht bijvoorbeeld dat duidelijke regels nodig waren om de leerlingen aan het werk te krijgen. Onze begeleiding heeft erin geresulteerd dat de besproken regels zorgen voor een betere onderlinge communicatie en afstemming tussen leerkrachten. Bovendien werd het ook duidelijk dat leerlingen om heel andere redenen dan regels aan het werk gaan. Behalve regels kwam er aandacht voor de manier van benaderen van leerlingen: een positieve! Het leerplein werd voor een groot aantal leerkrachten een verlengstuk van het werken in de klas.

Onderwijsvisie, randvoorwaarden en interactie
LinQue Consult ondersteunt bij het concretiseren van de visie die de instelling of een team heeft op het leren en werken op een leerplein. Wat zijn de doelen die je met elkaar hebt met het leren en werken op een leerplein of in open leercentrum? Daarna is het van belang om de goede randvoorwaarden te scheppen. Denk aan beschikbare leermiddelen of verschillende leerplekken. Verder trainen wij leerkrachten in een positief begeleidende interactie met leerlingen.

In veel situaties gaan leerkrachten er vanuit dat leerlingen zelfstandig aan het werk gaan als zij beschikken over een studieplanner. De leerlingen weten immers wat ze moeten doen, wat resultaat moet zijn en hoe dat later wordt getoetst. In werkelijkheid is dat vaak niet zo. Leerkrachten werken dan heel hard werken de leerlingen aan het werk te krijgen. De docenten sporen leerlingen dan vooral aan om aan de slag te gaan: heb je nu je boek nog niet gepakt; volgens mij had je deze site daarstraks ook al voor je, dat schiet zo niet op; ga nou aan de slag, je weet toch wat je moet doen;  enz. Deze manier van communiceren is voor van beiden partijen niet motiverend en doeltreffend. Het leidt niet tot leren. Daarom neemt LinQue de onderwijsvisie, randvoorwaarden en de interactie alle drie onder de loep.

Zelf werken of samenwerkend leren
Waar wil je een leerplein of open leercentrum voor gebruiken binnen de school? Wat wil je dat leerlingen daar gaan doen: zelf werken, zelf leren, zelfstandig werken, zelfstandig leren en/of misschien wel samenwerkend leren? Dat maakt een groot verschil en heeft dus ook consequenties voor studieplanners en de wijze van begeleiden. Er zijn leerkrachten die willen dat het de eerste 10 minuten of langer helemaal stil is op een leerplein, terwijl sommige leerlingen een opdracht uit moeten werken die ze met een ander moeten bespreken. Het is dus zaak om met elkaar duidelijk te afstemmen wat voor soort opdrachten leerlingen krijgen, wat dat betekent voor de organisatie van het leren op het leerplein.

Uitdagend
In een werkmiddag met een team hebben we wel eens gevraagd: pak eens uit je tas wat je wilt dat jouw leerlingen morgen moeten doen op het leerplein. Is het duidelijk, leuk en uitdagend? Een groot aantal leerkrachten concludeerde dat het onduidelijk was, niet uitdagend en eigenlijk ook niet echt leuk. Is het dan raar dat leerlingen niet vanzelfsprekend blij aan de slag te gaan? LinQue Consult stimuleert leerkrachten duidelijker te zijn zodat leerlingen echt weten wat hen te doen staat, wat het eindresultaat moet zijn, hoe dit uiteindelijk terugkomt in de les of toets, waar ze het voor nodig hebben. Leerkrachten moeten daarvoor onderscheid maken in les- en leerstof die wel en niet geschikt is op een leerplein.

Interactie: relatie gaat voor prestatie
Bij het met elkaar werken aan de invulling van het leren en werken op een leerplein door leerkrachten maken wij met regelmaat gebruik van video-opnames met een draadloze microfoon. De video-opnames worden individueel of met een groep leerkrachten de interactieprocessen geanalyseerd. Kijkvragen zijn dan: wat motiveert in de interactie, wie leert op welk moment, welke feedback geef je de leerling, wat zeg je ‘onder de waterlijn’? Zo besteden we aandacht aan het opbouwen van een relatie met leerlingen én relatie gaat voor prestatie. Natuurlijk besteden we aandacht aan begeleidingsvaardigheden. Hoe kun je er voor zorgen dat het leerproces op een actieve manier bij de leerling blijft? Want dat is uiteindelijk wat je wilt bereiken.