Samen bouwen aan aantrekkelijke online lessen

Door Erica ter Wee en  Hens Galjaard, onderwijsadviseurs LinQue Consult

Hoe? De eerste tip is: vraag het de leerlingen. Zij zijn ervaringsdeskundigen en kunnen haarfijn onder woorden brengen wat zij als plezierig en leerzaam ervaren. Hoe aantrekkelijker zij de online lessen vinden, hoe groter de kans is dat zij erbij ‘blijven’ en er iets van opsteken. De eerste weken van de lockdown was het allemaal nog nieuw. Zo na de meivakantie komt het erop aan vol te houden, op de eerste ervaringen met het online lesgeven voort te bouwen en de leerlingen te boeien en te binden.

We hebben in onze families gevraagd hoe VO-leerlingen het leren op afstand hebben ervaren en koppelen dat aan een aantal aandachtspunten die we met jullie willen delen. Vervolgens doen we een voorstel hoe je binnen je team of school aan de slag kan met het optimaliseren van de online lessen.

Ervaringen van leerlingen

‘Wat vind je de leukste online les?’ Bella (4 vwo) weet het heel snel. ‘Dat is economie.’ Ze licht het toe met: ‘Aan het begin van de les praat de docente altijd met ons. Ze vraagt naar hoe het met ons gaat, ze maakt grapjes en het is gezellig. Daarna gaan we echt aan het werk. Ze legt iets uit en we krijgen dan opdrachten om zelfstandig te maken. We zijn echt bezig in haar lessen. Dat is eigenlijk net als in een gewone les. Na enige tijd bespreken we dan hoe we de opdrachten hebben gemaakt. Eigenlijk krijgen we altijd 5 opdrachten, 3 maken we in de les en 2 moeten we in Magister inleveren als huiswerk. Aan het begin van de volgende les komt de docente erop terug of je de opdrachten wel of niet hebt gemaakt. En soms kijken we dan allemaal nog naar een moeilijke opdracht van de vorige les.’

Wat geldt voor een gewone les geldt ook voor een online lesgeven. Leerlingen waarderen persoonlijke aandacht, afwisseling in luisteren en doen en weten dat hun werk wordt opgemerkt.

Tips

  • Neem de tijd voor social talk
  • Geef een duidelijk startmoment aan: nu gaan we serieus aan de slag
  • Zorg voor interactie en daarmee actieve betrokkenheid van leerlingen
  • Wees voorspelbaar, bouw routine in
  • Verbind de lessen inhoudelijk aan elkaar

‘Wanneer kan jij je aandacht erbij houden?’ Tessa (3 vwo): ‘Het werkt goed als de docent met een powerpoint werkt. Zo kan ik luisteren en kijken tegelijkertijd en komt het beter in mijn hoofd. Het wordt lastig als een docent alleen maar de aanwezigheid checkt en ons daarna zelfstandig aan het werk zet met de weektaak. En het is heel saai als de docent de de hele les aan het woord is.’

‘Wat vond je de vervelendste les?’ ‘Engels. De absentie werd opgenomen. Verder hebben we de hele les teksten moeten lezen en vragen beantwoorden. We moesten bij de computer blijven met de camera aan. Dat was alles.’

Het is lastig om het leerwerk allemaal zelfstandig te moeten doen, maar ook om de aandacht erbij te houden tijdens een lang verhaal van de docent. Daarnaast ervaren de leerlingen dat alle docenten op een andere manier lesgeven en gebruik maken van de leermiddelen. Hierdoor moeten zij constant schakelen.

Tips

  • Wees als docent niet langer dan 7 minuten achter elkaar aan het woord (korter mag altijd)
  • Zorg voor afwisseling: presenteren, interactie en zelfstandig werken
  • Combineer presenteren met een powerpoint of andere beelden
  • Zet activerende werkvormen in
  • Zorg voor zinnige betekenisvolle leeractiviteiten
  • Zorg voor afstemming tussen de docenten in de opzet van de lessen en het gebruik van de leermiddelen

‘Van welke lessen steek je het meeste op?’ ‘Als een docent goed kan uitleggen, met voorbeelden en een powerpoint. We doen dan werkvormen waarin we ook wel eens met een andere leerling moeten overleggen. Het is leuk om zoiets met kahoot, lesson up of quiz te doen. Ik leer er wat van en we krijgen korte uitleg.’

Tips

  • Besteed aandacht aan een heldere uitleg en instructie
  • Gebruik voorbeelden, maar beperk je tegelijkertijd tot de essentie
  • Laat leerlingen op verschillende manieren met de stof werken

Bouwen aan aantrekkelijkere lessen

De periode van pionieren is voorbij. Na de meivakantie wordt het de periode van volhouden en verbeteren. Om hiermee aan de slag te gaan kun je het hele internet afstruinen naar tips en artikelen over online lesgeven. Dat kan … maar je kunt ook kennis en ervaring opdoen dichtbij ‘huis’. Al moet dat huis wel tussen aanhalingstekens in deze tijd. Ga bij je collega’s op lesbezoek, zoek een plekje in een virtueel hoekje en kijk hoe je collega het doet. Zelfs als je daar onvoorbereid aanwezig bent, vallen je dingen op, kun je iets ‘meenemen’ voor je eigen les en is er vast ook iets dat jij aan je collega kunt bieden waardoor zijn of haar lessen aantrekkelijker worden. Wil je iets meer aanknopingspunten bij je lesbezoek dan kun je gebruikmaken van de observatielijst die onze collega Ella Kwakkestein heeft ontwikkeld specifiek voor het online lesgeven. In deze observatielijst vind je de aanwijzingen terug die ook uit de verhalen van de leerlingen naar voren komen en nog meer. In deze observatielijst staan tips voor de voorbereiding van online lessen, het gebruik van de techniek, pedagogiek en didactiek tijdens de online lessen en je persoonlijke presentatie. De observatielijst online lesgeven is op aanvraag verkrijgbaar bij Hens Galjaard.

Call for action

Als LinQue Consult hebben wij ondertussen ervaring met het online bezoeken van online lessen. Wij kunnen met je meedenken als het gaat om het organiseren van lesbezoeken door collega’s onderling. Ook kunnen wij individuele docenten begeleiden bij het invullen van online lessen. Neem dan contact op met Hens Galjaard, 06 50 21 03 73 of met Erica ter Wee, 06 13 19 98 98.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *